Giám đốc điều hành JPMorgan gửi thư cổ đông hàng năm: Cảnh giác với xung đột Trung Đông, rủi ro AI và tín dụng tư nhân

Trong bức thư thường niên gửi cổ đông của ông được công bố vào ngày 6 theo giờ địa phương, CEO Jamie Dimon của JPMorgan Chase nhấn mạnh nhiều yếu tố bất lợi trong môi trường hiện nay, bao gồm lạm phát kéo dài, rủi ro Cục Dự trữ Liên bang (Fed) tiếp tục tăng lãi suất, xung đột địa chính trị, sự biến động của thị trường tín dụng tư nhân và “công tác quản lý ngân hàng tệ hại”.

Ông Dimon cho biết, dù các biện pháp quản lý được triển khai sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 đã đạt được một số kết quả tích cực, chúng cũng đã tạo ra một hệ thống manh mún, phản ứng chậm chạp, trong đó chứa các quy định vừa đắt đỏ vừa rườm rà. Một số quy định đó đã làm suy yếu hệ thống tài chính, đồng thời làm giảm các khoản vay mang tính tạo ra giá trị sản xuất. Ông đặc biệt đề cập đến các tác động tiêu cực phát sinh từ yêu cầu về vốn và thanh khoản, cũng như cấu trúc hiện tại của các bài kiểm tra sức chịu đựng (stress test) do Fed thực hiện.

Ông Dimon cũng cho biết, JPMorgan Chase “đón nhận cả khen lẫn chê” trước đề xuất sửa đổi đối với phương án cuối cùng của “Basel III” do cơ quan quản lý của Mỹ công bố hồi tháng trước, cũng như khoản phụ phí của các ngân hàng quan trọng mang tính hệ thống toàn cầu (GSIB). “Mặc dù rất vui khi thấy mức tăng của phương án cuối cùng của Basel III (B3E) và yêu cầu của GSIB được đưa ra gần đây đã giảm so với phương án năm 2023, nhưng vẫn còn một số khía cạnh cực kỳ phi lý.” Ông cho biết, nếu tính theo tổng phụ phí dự kiến khoảng 5%, thì so với các khoản vay cùng loại của các ngân hàng lớn không thuộc nhóm GSIB, ngân hàng của ông “ở hầu hết các khoản cho vay hướng tới người tiêu dùng và doanh nghiệp tại Mỹ cần phải nắm giữ tới 50% vốn bổ sung. Thành thật mà nói, điều này là không hợp lý”.

Rủi ro lạm phát kéo dài và lãi suất tăng

Ông Jamie Dimon cảnh báo rằng, xung đột ở Trung Đông có thể dẫn tới một làn sóng lạm phát kéo dài và lãi suất tăng mới, từ đó đẩy nền kinh tế Mỹ vào suy thoái và tái định hình trật tự kinh tế toàn cầu. Nhưng ông đồng thời bổ sung: “Tất nhiên, cũng có thể là không.”

Trong bức thư gửi cổ đông, ông dự báo rằng kinh tế Mỹ năm nay sẽ có diễn biến tốt hoặc có đà cải thiện, nhờ chính sách cắt giảm thuế của Tổng thống Trump và việc nới lỏng quy định, cùng với các chính sách thân thiện với doanh nghiệp, cũng như “Đạo luật Lớn và Đẹp” (One Big Beautiful Bill) do các đảng viên Cộng hòa tại Quốc hội đề xuất, sẽ đóng góp 300 tỷ USD cho kinh tế Mỹ, giúp GDP của Mỹ tăng khoảng 1%. Ngoài ra, các khoản đầu tư rất lớn vào trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ liên quan cũng sẽ thúc đẩy tăng năng suất của Mỹ.

Theo ông, nền tảng của kinh tế Mỹ hiện nay vững chắc hơn so với những năm trước, và điều này có thể giúp Mỹ ít bị ảnh hưởng bởi một số cuộc khủng hoảng kinh tế đang được ủ mưu trên phạm vi toàn cầu. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là rủi ro suy thoái là không tồn tại.

“Dù nền kinh tế có thể vững chắc hơn so với trước đây, điều đó không có nghĩa là sẽ không có ‘điểm tới hạn’; chỉ là có nghĩa là cần nhiều yếu tố hơn mới đạt tới điểm tới hạn.” Ông Dimon viết trong bức thư dài 48 trang: “Xung đột Trung Đông làm gia tăng rủi ro xuất hiện những cú sốc lớn và kéo dài đối với giá dầu và hàng hóa. Nó cũng có thể thay đổi chuỗi cung ứng toàn cầu, tương tự như sau khi đại dịch bùng phát. Giống như giai đoạn năm 2021 đến 2023, chúng ta có thể lại phải đối mặt với một đợt lạm phát dai dẳng; Fed và các ngân hàng trung ương toàn cầu khác, để đối phó với lạm phát, có thể sẽ tăng mạnh lãi suất. Chỉ riêng điều đó cũng có thể dẫn tới việc lãi suất tăng và giá tài sản giảm.”

Tuần trước, chỉ số S&P 500 ghi nhận quý tệ nhất kể từ năm 2022; kể từ cuối tháng 2, chỉ số này liên tục chịu sức ép bởi chiến sự ở Trung Đông và giá năng lượng tăng vọt.

Ông Dimon cho rằng, việc lạm phát và lãi suất tăng dần có thể khiến thị trường chứng khoán năm nay đi xuống. Ông cũng cảnh báo rằng, dù nền kinh tế vẫn mạnh, nền kinh tế phụ thuộc vào tăng trưởng và việc giá cổ phiếu đi lên để duy trì đà. Nếu các yếu tố này suy giảm, một số rủi ro trong nền kinh tế có thể chuyển biến thành vấn đề. Ví dụ, miễn là GDP tiếp tục tăng trưởng mạnh và lãi suất duy trì ở mức tương đối thấp, gánh nặng nợ chính phủ khổng lồ có thể được kiểm soát. Nhưng ông Dimon cảnh báo rằng đó chỉ là một “giả định”; nếu quản lý không đúng, nợ có thể trong tương lai phát triển thành khủng hoảng.

Tiếp tục phát triển công nghệ AI

Ông Dimon cũng nhấn mạnh trong thư rằng tốc độ phổ cập AI là chưa từng có. Dù việc triển khai AI sẽ mang lại “sự thay đổi mang tính chuyển biến”, nhưng vẫn cần theo dõi xem cuộc cách mạng AI cuối cùng sẽ diễn ra như thế nào. “Nhìn chung, đầu tư vào AI không phải là bong bóng đầu cơ. Ngược lại, nó sẽ mang lại lợi nhuận đáng kể. Tuy nhiên, hiện tại chúng ta không thể dự đoán được ai là người chiến thắng và ai là người thua cuộc cuối cùng trong các ngành liên quan đến AI.” Ông cho biết, ngay cả khi khó dự đoán, “chúng tôi cũng sẽ không làm ngơ trước xu hướng này. Chúng tôi sẽ triển khai công nghệ AI giống như cách chúng tôi triển khai tất cả các công nghệ khác.”

JPMorgan Chase vẫn luôn đi đầu trong các ngân hàng đầu tư Phố Wall, tích cực đưa ứng dụng AI vào mọi tầng lớp trong hoạt động kinh doanh. Tháng 2 năm nay, ông Dimon cũng từng nói rằng công nghệ AI đang tái định hình lực lượng nhân sự của JPMorgan Chase, và công ty đã xây dựng “kế hoạch tái điều chuyển nhân sự quy mô lớn”. Ông cho biết: “Chúng tôi tập trung vào một số sự kiện ‘đã biết và có thể dự đoán’ và một số sự kiện ‘đã biết là không biết’. Nhưng như những thay đổi công nghệ lớn như AI, lúc nào cũng tạo ra hiệu ứng bậc hai và bậc ba, và những hiệu ứng đó có thể có tác động sâu rộng đến xã hội… Chúng ta cũng nên theo dõi sát những thay đổi kiểu như vậy.”

Ông Dimon cũng nhấn mạnh rằng, một vấn đề lớn mà AI sắp phải đối mặt là chính phủ sẽ nên giúp xã hội chuẩn bị như thế nào để đáp ứng những thay đổi trong thị trường lao động do AI sắp mang lại.

“Việc triển khai AI có thể diễn ra nhanh hơn tốc độ mà lực lượng lao động thích nghi với các vị trí công việc mới. Doanh nghiệp và chính phủ đều có thể áp dụng nhiều biện pháp để đưa ra các gói khuyến khích cho những người mà công việc của họ có thể bị ảnh hưởng tiêu cực bởi AI, như đào tạo lại, hỗ trợ thu nhập, nâng cao kỹ năng, hoặc nghỉ hưu sớm. AI sẽ tác động đến gần như mọi chức năng, ứng dụng và quy trình của công ty. Nó chắc chắn sẽ loại bỏ một số công việc, đồng thời cũng sẽ làm tăng giá trị của một số công việc khác.” Ông cho biết.

Biến động tín dụng tư nhân không cấu thành rủi ro mang tính hệ thống

Ông Dimon cũng đề cập đến sự biến động của thị trường tín dụng tư nhân tại Mỹ. Sau đợt biến động vào cuối năm ngoái, gần đây, do lo ngại về các khoản vay đối với công ty phần mềm, các quỹ tín dụng tư nhân lại phải đối mặt với các yêu cầu rút vốn quy mô lớn. Ông Dimon cho biết: “Nhìn chung, tín dụng tư nhân thường thiếu tính minh bạch cao và việc định giá khoản vay cũng không đủ chặt chẽ. Vì vậy, ngay cả khi tổn thất thực tế gần như không thay đổi, đặc điểm này vẫn làm gia tăng khả năng nhà đầu tư bán tháo khi môi trường kỳ vọng xấu đi. Trong bối cảnh hiện tại, tổn thất thực tế mà nhà đầu tư đang chịu thực sự đã cao hơn mức đáng lẽ ra phải có.”

Ông dự đoán rằng: “Dù sự việc diễn biến thế nào, có thể thấy trước rằng cơ quan quản lý bảo hiểm cuối cùng cũng sẽ kiên quyết yêu cầu các tiêu chuẩn xếp hạng chặt chẽ hơn hoặc hạ xếp hạng của nhiều tổ chức tín dụng tư nhân hơn.” Tuy nhiên, ông bổ sung rằng, mặc dù gần đây một số nhà đầu tư rút khỏi các quỹ liên quan vì lo ngại tiến bộ của AI có thể gây tổn hại cho các bên vay ở lớp nền tảng, thì ngành tín dụng tư nhân “có thể” không cấu thành rủi ro mang tính hệ thống.

Ông Dimon lâu nay vẫn thận trọng trước sự thịnh vượng của tín dụng tư nhân, nhưng đồng thời cũng cho phép JPMorgan Chase tham gia sâu để tránh mất lợi thế cạnh tranh trong hoạt động của các khách hàng cổ phần tư nhân quy mô lớn. Hiện tại, công ty đã sử dụng 50 tỷ USD tài nguyên trên bảng cân đối kế toán để cấp các khoản vay tư nhân cho khách hàng.

Cuối tháng 3 năm nay, ông Dimon đã ra lệnh thực hiện rà soát toàn diện sổ sách các khoản vay của ngân hàng để đánh giá mức độ phơi nhiễm đối với các khoản vay đối với công ty phần mềm, và đồng thời đặt giới hạn đối với quyền cấp tín dụng khi một số quỹ tín dụng tư nhân có mức độ phơi nhiễm rủi ro phần mềm hạn chế năng lực tín dụng của mình. Cùng lúc đó, công ty cũng thiết lập các chiến lược bán khống đối với các mức phơi nhiễm liên quan đến tín dụng tư nhân cho các khách hàng nhà đầu tư như quỹ phòng hộ (hedge fund).