Mình vừa nhận ra rằng nhiều bạn mới vào thị trường futures vẫn còn mơ hồ về phí funding là gì, nên quyết định viết bài này để chia sẻ kinh nghiệm.

Cơ bản thì funding rate hay còn gọi là phí funding, nó là một cơ chế để giữ cân bằng giữa giá futures và giá thực tế trên spot. Khi mình giao dịch futures, giá có thể chênh lệch với giá thực tế, và đó là lúc phí funding phát huy tác dụng. Nó được tính dựa trên sự chênh lệch giữa hai giá này và thường được biểu thị dưới dạng phần trăm.

Cách hoạt động của nó khá đơn giản. Khi funding rate dương, có nghĩa là giá futures cao hơn giá spot, lúc này những ai đặt lệnh long phải trả tiền cho những ai đặt lệnh short. Ngược lại, khi funding rate âm, giá futures thấp hơn spot, những ai short sẽ trả cho những ai long. Mình thấy điều này giống như một cơ chế tự điều chỉnh để đưa giá về cân bằng.

Tại sao lại cần phí funding? Thực ra nó giải quyết khá nhiều vấn đề. Đầu tiên, nó tạo cân bằng giữa người mua và người bán, giảm rủi ro cho sàn và đảm bảo thị trường ổn định. Thứ hai, nó hạn chế những kẻ tận dụng chênh lệch giá để kiếm lợi nhuận dễ dàng. Thứ ba, nó khắc phục hiện tượng giá chênh lệch bằng cách thay đổi lãi suất thanh toán giữa các bên. Cuối cùng, nó duy trì tính thanh khoản và ổn định của thị trường, điều này rất quan trọng.

Về công thức tính, mình sẽ không đi sâu quá vào những con số phức tạp, nhưng cơ bản thì funding rate được tính từ Premium Index, Mark Price và Funding Interval. Premium Index là chỉ số dựa trên chênh lệch giữa giá futures và giá thị trường. Mark Price là giá hiện tại của hợp đồng futures, được tính từ trung bình cộng của các giao dịch gần đây. Fair Price là giá futures nếu không có ảnh hưởng từ funding rate, thường bằng Mark Price. Funding Interval là khoảng thời gian tính toán, thường mỗi 8 giờ tùy theo sàn. Cách tính nhanh nhất là lấy tổng khối lượng vị thế đang mở nhân với funding rate.

Nhưng mà phí funding cũng có những hạn chế. Nếu không hiểu rõ, trader có thể mất tiền lớn. Có những kẻ có thể cố tình đặt lệnh lớn để thao túng Premium Index và tăng funding rate để kiếm lợi. Chi phí giao dịch có thể tăng đáng kể nếu funding rate dao động mạnh. Thay đổi nhanh chóng của nó cũng có thể ảnh hưởng đến tính thanh khoản. Và tất nhiên, nó tạo áp lực giao dịch ngắn hạn cho các bên liên quan.

Bây giờ đến phần mình thích nhất, làm sao kiếm tiền từ funding rate. Những trader hiểu rõ cơ chế này thường dùng nó để phán xét tâm lý thị trường và đưa ra quyết định giao dịch tốt hơn. Một cách phổ biến là tìm những tài sản có funding rate dương cao, lúc đó những ai long phải trả cho những ai short. Mình thường làm như này: mua tài sản trên spot và đồng thời mở vị thế short trên futures với khối lượng ngang bằng. Ví dụ, mình mua 20.000 USD BTC trên spot và mở short 20.000 USD trên futures. Nếu funding rate là 0.01%, thì mỗi ngày mình nhận được 20.000 x 0.01% x 3 = 6 USD. Tính ra hàng năm là 2.190 USD với APR khoảng 10.95% mỗi năm.

Nhưng cần lưu ý là chiến lược này chỉ hoạt động khi funding rate dương. Funding rate thường xuyên thay đổi nên không thể thực hiện liên tục. Nên dùng đòn bẩy nhỏ để tránh rủi ro giá. Cách này cũng là phương pháp phòng bảo toàn danh mục đầu tư. Có thể thử khi tài sản có funding rate cao bất ngờ.

Nếu muốn kiếm tiền từ funding rate thì phải hiểu rõ cơ chế hoạt động trên sàn mình dùng. Mỗi sàn có cách tính riêng và tần suất khác nhau, ví dụ mỗi 8 giờ hoặc mỗi 1 giờ, điều này tạo ra cơ hội hoặc rủi ro khác nhau. Quản lý rủi ro là yếu tố cực kỳ quan trọng, không nên đặt tất cả tiền vào một giao dịch và cần dùng stop-loss đúng lúc. Theo dõi thị trường liên tục vì funding rate thay đổi theo thời gian. Hạn chế sử dụng đòn bẩy vì nó như một con dao hai lưỡi, cần hết sức cẩn trọng.

Cuối cùng, một số thuật ngữ liên quan đến phí funding mà bạn nên biết. Funding rate là tỷ lệ mà bên long phải trả cho bên short hoặc ngược lại để duy trì cân bằng. Long là những người hy vọng giá tăng, short là những người hy vọng giá giảm. Liquidation là quá trình sàn tự động bán hợp đồng. Perpetual swap là loại hợp đồng futures không có ngày hết hạn. Auto-deleveraging là quá trình các vị thế bị thanh lý tự động. Funding interval là khoảng thời gian tính toán funding rate.

Tóm lại, hiểu rõ phí funding là gì và cách nó hoạt động sẽ giúp bạn giao dịch thông minh hơn. Đây là công cụ quan trọng mà bất kỳ trader nào cũng cần nắm vững để tối ưu hóa chiến lược và quản lý rủi ro tốt.