Meta tái xuất stablecoin, lợi thế nằm ở quyền phân phối

Làn sóng stablecoin đang nóng trở lại khi ngày càng nhiều tổ chức phát hành token neo giá vào tài sản thực, chủ yếu là USD, bất chấp thị trường crypto hạ nhiệt so với đỉnh tháng 10.

Tuần này, liên doanh AllUnity tại Đức giữa DWS, Galaxy và Flow Traders đã phát hành stablecoin neo theo franc Thụy Sĩ (CHFAU). Tại châu Á, SBI Holdings và Startale Group ra mắt phiên bản neo theo yên Nhật (JPYSC). Trước đó, Agant cho biết đang phát triển stablecoin bảng Anh, còn Hong Kong dự kiến bắt đầu cấp phép stablecoin từ tháng 3.

Đáng chú ý, Meta do Mark Zuckerberg lãnh đạo được cho là đang lên kế hoạch tích hợp thanh toán bằng stablecoin trong nửa đầu năm nay. Trước đó, Meta từng thất bại với dự án Libra (sau đổi tên thành Diem) vào năm 2019 do vấp phải phản đối mạnh mẽ từ cơ quan lập pháp và quản lý.

Tuy nhiên, theo Christian Catalini – đồng sáng lập Libra, hiện là giáo sư tại MIT và nhà sáng lập MIT Cryptoeconomics Lab – bối cảnh hiện nay đã khác. Stablecoin đang dần trở thành một phần của hạ tầng thanh toán, được cung cấp bởi nhiều bên và mang tính “hàng hóa hóa”, thay vì gắn với một thương hiệu riêng lẻ.

Catalini nhận định không chỉ Meta mà cả Google hay Apple đều có thể sử dụng nhiều nhà cung cấp stablecoin khác nhau, tương tự cách họ xử lý thanh toán hiện nay. Điều này cho thấy thị trường đã trưởng thành hơn, khi stablecoin trở thành công cụ nền tảng thay vì sản phẩm mang tính biểu tượng.

Quan điểm này cũng được Andy Stone, Phó Chủ tịch truyền thông của Meta, nhấn mạnh khi cho biết mục tiêu chỉ đơn giản là cho phép người dùng và doanh nghiệp thanh toán trên nền tảng bằng phương thức họ ưa thích.

Theo Catalini, lợi thế cạnh tranh lớn nhất trong kỷ nguyên stablecoin không còn nằm ở phát hành token hay điều phối thanh toán giữa các blockchain, mà ở quyền sở hữu kênh phân phối và mối quan hệ trực tiếp với người dùng cuối.

Meta hiện sở hữu gần 3,6 tỷ người dùng trên Facebook, WhatsApp và Instagram theo báo cáo tài chính gần nhất – một lợi thế phân phối khổng lồ.

Sự chuyển dịch này đánh dấu thay đổi lớn so với mô hình “stablecoin sandwich” trước đây, nơi giá trị được tạo ra qua các bước chuyển đổi từ tiền pháp định sang crypto rồi quay lại tiền pháp định.

Diễn biến gần đây cũng cho thấy một số công ty đã từ bỏ kế hoạch mua lại các đơn vị chuyên điều phối stablecoin, phản ánh xu hướng “hàng hóa hóa” hạ tầng phát hành và thanh toán.

Điều này có thể mang lại lợi thế cho các mạng lưới thẻ và fintech truyền thống như Visa và Mastercard – những đơn vị đang nắm giữ điểm chạm trực tiếp với người dùng. Dù stablecoin có thể đe dọa nguồn thu phí giao dịch, lợi thế phân phối vẫn là “hào kinh tế” quan trọng của họ.

Catalini cho rằng việc “hàng hóa hóa” stablecoin là điều khó tránh khỏi khi ngày càng nhiều ngân hàng và tổ chức muốn phát hành token riêng. Khi tài sản trở nên phổ biến, cuộc cạnh tranh sẽ chuyển sang hạ tầng thanh toán (rails) và khả năng tiếp cận người dùng.

Trong cuộc đua này còn có sự hiện diện của Stripe – đối tác thanh toán lâu năm của Meta. Stripe từng chi 1,1 tỷ USD để mua lại công ty chuyên về stablecoin Bridge và đã xây dựng blockchain riêng mang tên Tempo.

Tuy nhiên, Catalini đặt câu hỏi liệu các đối thủ có sẵn sàng xây dựng trên blockchain do một công ty cạnh tranh kiểm soát hay không. Ông cho rằng thách thức lớn nhất vẫn là đảm bảo tính mở và trung lập của mạng lưới – điều vốn là tinh thần cốt lõi của crypto.

Theo ông, việc xây dựng trên các mạng lưới đã được thiết lập như Ethereum, Bitcoin hoặc Solana có thể là lựa chọn thực tế hơn trong dài hạn.